اطلاعات عمومي

بازاریابی شبکه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو

بازاریابی شبکه‌ای یا نتورک مارکتینگ نوعی شیوهٔ فروش است که در آن کمپانی‌ها محصولات خود را بدون تبلیغات و بدون واسطه به فروش می‌رسانند، و مشتریان پس از خرید در صورت تمایل می‌توانند محصولات کمپانی را بازاریابی کنند و سود بگیرند. درآمد در بازاریابی شبکه‌ای هم در ازای فروش مستقیم کالا و هم در ازای فروش از طریق زیرمجموعه کسب می‌شود. [۱][۲][۳]
برخی از عبارت‌های مرتبط با بازاریابی شبکه‌ای عبارتند از: فروش رابطه ای (Affiliate Marketing)، بازاریابی چند سطحی، ام ال ام، ان ام، شرکت‌های هرمی (Pryramid Schemes)، فروش ارجاعی (Referral Marketing)، شرکت‌های سرمایه گذاری، بازاریابی اثر شبکه ای (Network-Effect Matrketing) و شرکت‌های پونزی. [۴][۵]

در بازاریابی شبکه‌ای، بازاریاب ها بصورت تبلیغات کلامی یا تبلیغات چهره به چهره اقدام به فروش محصولات کمپانی می‌کنند. سر و کار فعالان فروش شبکه‌ای با قانون، بدلیل شباهت این نوع از فروش، با شرکت‌های هرمی می‌باشد. [۴]

محتویات

 [نهفتن

تاریخچه [ویرایش]

  • ایدهٔ بازاریابی شبکه‌ای از فرمول تصاعد گرفته شد، که در صدهٔ ششم ق. م. توسط فیثاغورس و در صدهٔ سوم ق. م. توسط اقلیدس در کتاب معروف «مقدمات» به جهان معرفی شد.
  • جان پل گتی (۱۸۹۲ - ۱۹۷۶)، ثروتمند ترین مرد امریکایی در سال ۱۹۵۷ میلادی بود، و برای اولین بار اعلام کرد که «من ترجیح می‌دهم که از ۱٪ تلاش صد نفر استفاده کنم تا اینکه از ۱۰۰٪ تلاش خودم». [۶] این ایده که اهرم زدن نام دارد، امروزه پایه گذار فلسفهٔ بازاریابی شبکه‌ای شده‌است. [۷][۸]
  • اولین بار، یک شرکت دوچرخه سازی در روسیه از این ایده استفاده کرد و برنامه‌ای ترتیب داد که مشتریان با پرداخت ۱۰ روبل بجای ۵۰ روبل صاحب دو چرخه شوند اگر چهار مشتری دیگر نیز معرفی کنند. ولی فروش کمپانی بسرعت به اشباع رفت. در روسیه به آن شرکت بهمنی و در فرانسه به آن گلولهٔ برفی لقب دادند و صد در صد تقلب و کلاهبرداری تلقی شد. [۹] از آن پس، سیاستمداران، اقتصاد دانان و جامعه شناسان زیادی بدنبال پیدا کردن راهی بودند که از این ایده به نفع همه استفاده کنند.
  • اولین کمپانی که بطور رسمی فعالیت بازاریابی چند سطحی را در سال ۱۹۳۰ آغاز کرد، کمپانی ویتامین کالیفرنیا بود که نام خود را در سال ۱۹۳۹ به نوترالایت تغییر داد و امروزه محصولات خود را از طریق کمپانی ایم وی بفروش می‌رساند. [۱۰][۱۱][۱۲]

 

تفاوت بازاریابی شبکه‌ای با شرکت‌های هرمی [ویرایش]

به گفتهٔ کمیسیون تجارت فدرال امریکا (FTCشرکت هرمی شرکتی ست که به اعضایش حق کمیسیون می‌دهد تا افراد جدید را وارد کنند. شرکت‌های هرمی محصولی را نمی‌فروشند و پولهای مشتریان را در یکجا جمع می‌کنند و با آن کاری انجام نمی‌دهند و در اکثر کشورهای دنیا از جمله ایران غیر قانونی هستند، چون در ازای جذب افراد پول می‌دهند و بطور اجتناب ناپذیر فرو خواهند پاشید و وقتی هرم فروپاشی کند، بجز عده‌ای که در بالای هرم هستند همه دست خالی می‌مانند یا بعبارتی پول خود را می‌بازند. [۱۳][۱۴][۱۵]
FTC می‌گوید داشتن محصول، قانونی بودن شرکت را تعیین نمی‌کند. بعضی از شرکت‌های هرمی برای ردگم کردن، خود را شرکت ام ال ام معرفی کرده و محصولی را در پلان خود قرار می‌دهند ولی چون هدفشان فروش محصول نیست، قیمت آن بسیار بالاتر از بازار آزاد خواهد بود، یا اینکه دریافت محصول در آن شرکت‌ها مشروط به فعالیت در پلان تجاری شان است که برای کسانیکه نمی‌خواهند یا نمی‌توانند مشتری پیدا کنند، پول از دست می‌رود. دو مشخصه بارز کمپانی های هرمی:

  • انبار کردن کالا

کمپانی مشتریان را وادار می‌کند که تعداد هر چه بیشتری کالا (عموما با قیمت بسیار بالایی) بخرند تا در آمد بیشتری داشته باشند، حتی اگر نتوانند آن کالاها را به مصرف برسانند. در این صورت افراد رأس هرم سود هنگفتی می‌کنند در حالیکه محصول چندانی را به بازار ارائه نکرده‌اند و محصولات در زیرزمینها انبار شده‌اند.

  • عدم خرده فروشی (فروش جزء به مردم)

بدلیل کیفیت پایین محصولات و هزینۀ بالای آنها، در اغلب شرکت‌های هرمی محصولات فقط بین اعضای داخل هرم توزیع می شود، نه بین مردم عادی بیرون از هرم. [۱۶][۱۷][۱۸][۱۹]

شرکت‌های پونزی [ویرایش]

به گفتهٔ FTC، شرکت‌های پونزی (Ponzi Schemes) شرکت‌هایی هستند که نه محصولی دارند و نه در ازای جذب افراد جدید پولی می‌دهند. ولی در عوض پول‌های مردم را تحت عنوان سرمایه گذاری جمع می‌کنند و قول می‌دهند که با درصد بسیار بالایی پول آنها را برگردانند. در شرکتهای پونزی هیچ گونه سرمایه گذاریی اتفاق نمی‌افتد و فقط پول افراد جدید را به قدیمی ترها می‌دهند و عموما در حوزهٔ فعالیت‌های هرمی ارزیابی می‌شوند. [۱۵][۲۰]

فروش ارجاعی [ویرایش]

فروش ارجاعی (Referral Marketing) روشی است که در آن، کالا یا خدمات از طریق معرفی و ارجاع بفروش می رسند. هر شرکت یا وبسایتی که در هنگام خرید یا ثبت نام، نام معرف را می پرسد، در ردۀ سیستم های ارجاعی قرار دارد. مشتری هایی که از این طریق جذب می شوند دوام بیشتری برای کمپانی ها دارند. [۲۱]

توجیه اقتصادی بازاریابی شبکه ای [ویرایش]

  • شرکت های هرمی به تولید کمکی نمی‌کنند، و باعث پیشرفت اقتصاد جوامع نمی‌شوند، و مشتریان نیز اگر نتوانند پلان خود را بسازند، دست خالی می‌مانند.
  • در نتورک مارکتینگ، کمپانی تولید کننده مجال خوبی می‌یابد تا بدون دغدغهٔ فروشِ محصولاتش، به ارتقاء و بهبود کیفیت کالایش بپردازد. در عصر الکترونیک اکثر کمپانی ها رو به فروش اینترنتی می آورند. [۲۲]

قانونی بودن بازاریابی شبکه ای [ویرایش]

در حال حاضر، قوانین و مقررات فعالیت در شرکت های بازاریابی شبکه ای در اکثر کشورها معین شده اند. ولی هیچ ارگان مشخصی وجود ندارد که مشخص کند یک کمپانی خاص هرمی یا شبکه ایِ قانونی است. [۲۳] از نگاه BBB، FTC و AG، کمپانیی که بیشتر به جذب بازاریاب می پردازد تا فروش محصول به مردم عادی، هرمی و غیر قانونی است. [۲۴] [۲۵]

قانونی بودن در ایران [ویرایش]

در تاریخ ۸ دیماه ۱۳۸۸ (۲۸ دسامبر ۲۰۰۸) روزنامهٔ ایران بازاریابی شبکه‌ای را قانونی اعلام کرد [۲۶] و از آن پس وزارت بازرگانی جمهوری اسلامی ایران قوانین و مقررات فعالیت در بازاریابی شبکه‌ای، و مرز بین فعالیت شبکه‌ای (نتورک مارکتینگ) را با فعالیت هرمی مشخص کرد. [۲۷][۲۸][۲۹] این در حالی است که در اخبار جمهوری اسلامی ایران، غالباً بر غیر قانونی بودن بازاریابی هرمی تاکید می شود، و در روزنامه ها خبرهایی مبنی بر جلوگیری از فعالان این شغل منتشر می گردد. [۳۰] در شهریور ماه سال 1390 بعد از 2 سال تلاش و بررسی های طولانی 4 شرکت برای اولین بار در تاریخ ایران موفق به کسب مجوز بازاریابی شبکه ای از وزارت بازرگانی شدند تا راه برای این صنعت در ایران باز کنند. این شرکت ها عبارتند از شرکت تلاش کاران سرمایه وزین (تکسو) در زمینه محصولات چرمی، ساز و صنایع دستی، شرکت بادران گستران در زمینه محصولات انرژی های نو و توربین های بادی، شرکت فروش اینترنتی پنبه ریز در زمینه محصولات بهداشتی، دستمال کاغذی، حوله و شرکت ابر تجارت کهکشان در زمینه مصنوعات طلا

اشباع چیست؟ آخرین نفرات چه می‌شوند؟ [ویرایش]

اشباع به مرحله یا زمانی گفته می شود که پلن یک کمپانی (چه هرمی، چه شبکه ای) جامعه را فرا بگیرد و بازاریابان یا نمایندگان مستقل دیگر نتوانند مشتری پیدا کنند. اگر چنین اتفاقی بیافتد، درصد زیادی از فعالان که در کف مجموعه هستند ناکام می مانند. عوامل مختلفی وجود دارند که بر اشباع تاثیر می گذارند:

  • پلن در آمد زایی
  • سرعت رشد شاخه ها
  • قیمت محصولات
  • تنوع و محبوبیت محصولات
  • سرعت رشد جمعیت

[۳۱]

بازاریابی شبکه‌ای از دیدگاه روحانیت [ویرایش]

نوع درآمد در بازاریابی شبکه‌ای، خطی نیست و بلکه انفعالی است. در اینگونه مشاغل، فرد در ابتدا باید زحمت بسیاری بکشد و در آمد اندکی داشته باشد تا پس از چند مرحله به کار کم و درآمد بالا برسد.
بیشتر مراجع تقلید فقط با «مفت خوری» و کاری مخالفند که بدون زحمت به افراد پولی بدهد. بعضی از آیات عظام آنرا حرام و بعضی آنرا حلال شناخته‌اند. [۳۲] [۳۳] به گفتۀ مقاله ای از usatoday، برای بازاریاب های ایم وی، پول در آوردن از بازاریابی چند سطحی بسیار سخت است، اگر نگوییم غیر ممکن است. [۳۴]

 

پایداری شرکت‌های نتورک مارکتینگ [ویرایش]

به گفتهٔ ریچارد پو در کتاب موج چهارم، قدرت کمپانی‌های نتورک مارکتینگ در پنج سال اول کاری مشخص می‌گردد. یک کمپانی در ۲ سال اول فعالیت خود، بیش از ٪۵۰ احتمال شکست دارد و کمپانیی که ۵ سال به تعهدات خود عمل کند، احتمال شکستش به ۱٪ خواهد رسید.[۱۰]

راهکار پیشنهادی FTC پیش از ورود [ویرایش]

بهتر است پیش از ورود به بازاریابی شبکه‌ای، موارد زیر انجام شود:

  • گرفتن سابقه کمپانی
  • تحقیق دربارهٔ محصولات
  • پرسش و پاسخ دربارهٔ پلن و موفقیت
  • کشف مرزها و محدودیت‌ها
  • ارتباط برقرار کردن با بالا سری‌ها و گرفتن آدرس و شماره تلفن
  • مشورت گرفتن از وکیل یا مشاور حقوقی که در سیستم نباشد (ذینفع نباشد)
  • زمان بگذارید. سریع تصمیم نگیرید و قرارداد نبندید تا مدتی فکر کنید.
  • ببینید که این کار بدرد شما می‌خورد؟ با بالاسری‌ها درباره وقت گذاشتن و هزینه‌های جانبی بپرسید.

[۳۵][۳۶]

جمع بندی [ویرایش]

  • با توجه به منابع و اخبار موافق و مخالف بسیار در زمینۀ بازاریابی شبکه ای و نبود منابع کاملاً بیطرف، تصمیم گیری در این باره بسیار سخت می شود. و با وجود شرکت های بسیار زیادی که با وجود فعالیت هرمی، خود را قانونی جلوه داده و سعی در بدست آوردن سرمایۀ کشورها در کوتاهترین زمان ممکن را دارند، و با توجه به اینکه مرز بین فعالیت های هرمی و شبکه ای در برخی موارد بسیار باریک می شود و حتی برخی شرکتها در برهه ای وارد فعالیت های غیر قانونی هرمی شده و در برهه ای دیگر به فعالیت قانونی می پردازند، لذا شخص باید در برخورد با چنین شرکت هایی، کاملاً محتاط باشد تا ناخواسته در دام کلاهربرداری نیافتد.
  • بر خلاف شرکتهای هرمی، بازاریابی شبکه ای راه سریع پولدار شدن نیست و شخصی که وارد شبکه می شود، در ۹۰% مواقع نمی تواند درآمدی کسب کند. و فقط در ۱۰% مواقع شخص می تواند به درآمد برسد. ولی عدم کسب درآمد در بازاریابی شبکه ای بمعنی مالباختگی نیست، چون هزینۀ پرداخت شده در بازاریابی شبکه ای در ازای جایگاه فعالیت شبکه ای نبوده و بلکه در ازای دریافت محصول می باشد.
  • بازاریابی شبکه ای در صورتیکه کاملاً قانونی، و با سرعت رشد معقول و محصولات مفید ارائه شود، می تواند در جهت رشد اقتصادی کمک کننده باشد؛ ولی شرکت هایی که به رشد خود، محصولات خود، نحوۀ فعالیت خود و پیامد های اقتصادی خود در جوامع اهمیتی نمی دهند، اثرات بسیار زیانباری بر جامعه خواهند گذاشت.
  • در شهریور سال 1390 به شرکت بادران گستر و در مهر همان سال به شرکت بازاریابی تلاش کاران سرمایه وزین، شرکت ابرتجارت کهکشان وشرکت مروارید پنبه ریز از وزارت صنعت ومعدن وتجارت مجوز بازاریابی گرفتند.
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم آذر 1390ساعت 9:59  توسط رضايي  |